BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
- Amaç
MADDE 1. Bu Kanunun
amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve
açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
- Kapsam
MADDE 2. Bu Kanun;
kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
- Tanımlar
MADDE 3. Bu Kanunda
geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun
2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu
yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun
kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran
gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların
sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların
sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya,
evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân,
film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen
her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim:
İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru
sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya
verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin
aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine
izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
- Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. Herkes bilgi
edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden
yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler,
isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak
kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu
uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
- Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. Kurum ve
kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya
belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını
etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik
tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
- Başvuru usulü
MADDE 6. Bilgi edinme
başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş
adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine
yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla
elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya
belgeler açıkça belirtilir.
- İstenecek bilgi veya belgenin
niteliği
MADDE 7. Bilgi edinme
başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri
gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya
özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde
oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara
olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge,
başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru
dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak
bildirilir.
- Yayımlanmış veya kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8. Kurum ve
kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz.
Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde,
ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
- Gizli bilgileri ayırarak bilgi
veya belge verme
MADDE 9. İstenen
bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın
bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.
- Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. Kurum ve
kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği
gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının
aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler
için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi
veya belgelerde bunları dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki
bilgi veya belgelerde bunları izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda
belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar
vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve
kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru
sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye
gelir kaydedilmek üzere tahsil edebilir.
- Bilgi veya belgeye erişim
süreleri
MADDE 11. Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü
içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve
kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak
bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru
içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi
veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin
uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş
günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi
veya belgelere erişim için gereken maliyet tutarının idare tarafından
başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru
sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
- Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. Kurum ve
kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak
veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları
belirtilir.
- İtiraz usulü
MADDE 13. Bilgi edinme
istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru
sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü
içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya
belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin
idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
- Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu
MADDE 14. Bilgi edinme
başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve
kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar
vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve
Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer
aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında
profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden
göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta
olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî
görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz
üyeden oluşur.
- Kurul üyeliğine önerilen
adayların muvafakatları aranır.
- Kurul Başkanı, kurul
üyelerince kendi aralarından seçilir.
- Kurul, en az ayda bir defa
veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
- Kurul üyelerinin görev
süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler.
Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine aynı usule göre
seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen
Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.
- Kurul üyelerine 10.2.1954
tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla
fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara
(1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının
memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı
ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
- Kurul, belirleyeceği konularda
komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde,
ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin
temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
- Kurulun sekretarya hizmetleri
Başbakanlık tarafından yerine getirilir.
- Kurulun görev ve çalışmalarına
ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
- Yargı denetimi dışında kalan
işlemler
MADDE 15. Yargı
denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu
şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
- Devlet sırrına ilişkin bilgi
veya belgeler
MADDE 16. Açıklanması
hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî
güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan
gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
- Ülkenin ekonomik çıkarlarına
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17. Açıklanması
ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına
zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
- İstihbarata ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 18. Sivil ve
askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler
kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise,
istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
- İdarî soruşturmaya ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 19. Kurum ve
kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili
olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına
açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı
yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini
tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi
kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri
bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
- Adlî soruşturma ve
kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20. Açıklanması
veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve
soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını
tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince
yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir
kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
- Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. Kişinin izin
verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında,
açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına,
şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale
oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği
hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından,
ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak
koşuluyla açıklanabilir.
- Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. Haberleşmenin
gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
- Ticarî sır
MADDE 23. Kanunlarda
ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar
tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan
ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
- Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. Fikir ve
sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında
ilgili kanun hükümleri uygulanır.
- Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25.Kurum ve
kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum
içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
- Kurum içi görüş, bilgi notu ve
tavsiyeler
MADDE 26. Kurum ve
kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi
notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş
tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik,
teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak
görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da kurumların görüşleri,
kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi
edinme istemlerine açıktır.
- Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. Tavsiye ve
mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
- Gizliliği kaldırılan bilgi
veya belgeler
MADDE 28. Gizliliği
kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar
kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
- Ceza hükümleri
MADDE 29. Bu Kanunun
uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve
belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
- Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. Kurum ve
kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi
edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi
veya belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve
bunların dağılımını gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki
bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya
belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi
üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak,
bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme
Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları
raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla
iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu, söz konusu kurum ve
kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna kadar
Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay
içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
- Yönetmelik
MADDE 31. Bu Kanunun
uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik,
Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
- Yürürlük
MADDE 32. Bu Kanun
yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
- Yürütme
MADDE 33. Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |